ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸುದೀರ್ಘ ಬರವಣಿಗೆಯ ಸಂವಿಧಾನದಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 448 ಪರಿಚ್ಛೇದಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅದನ್ನು 25 ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು (Indian Constitution) ದೇಶದ ಗೌರವದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಆಡಳಿತದ ವಿಧವನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿದೆ ಅಂತೆಯೇ ದೇಶದ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದೆನಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲವು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಸವಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಕಷ್ಟಗಳು ಅಂತೆಯೇ ದೇಶದ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಪಟ್ಟ ನಾಯಕರುಗಳ ಪರಿಶ್ರಮ, ತ್ಯಾಗ ಬಲಿದಾನದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು
ಸಂವಿಧಾನದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣೀಕರ್ತರಾದ ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್ ,ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಹಾಗೂ ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ಎದುರಿಸಿದ ಸವಾಲನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಒಳಹೊರಗನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅರಿತುಕೊಂಡಿರುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಅಂತೆಯೇ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮಹತ್ವ ಹಾಗೂ ಐತಿಹ್ಯವನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುದೀರ್ಘ ಬರವಣಿಗೆಯ ಸಂವಿಧಾನ
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸುದೀರ್ಘ ಬರವಣಿಗೆಯ ಸಂವಿಧಾನದಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 448 ಪರಿಚ್ಛೇದಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅದನ್ನು 25 ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಮಹತ್ವ ಹಾಗೂ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು.
ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಉಲ್ಲೇಖ
ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯು ವಿವಿಧ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ಧೀಮಂತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ರೂಪ ನೀಡಲು ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ
ಹುದ್ದೆಗಳ ವಿಭಾಗಿಸುವಿಕೆ:
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವು ಶಾಸಕಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗಗಳ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕಾರದ ಅಗತ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣ
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಅವರ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂವಿಧಾನವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.
ತಿದ್ದುಪಡಿ ವಿಧಾನ
ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅದರ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಅಗತ್ಯ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪಾತ್ರ: ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಕ
ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗವು, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಮರ್ಶೆಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು
ಸಂಕೀರ್ಣ ಆಡಳಿತ ರಚನೆ
ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ಫೆಡರಲ್ ರಚನೆಯು ಅದರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ವಿವಿಧ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹಂಚುತ್ತದೆ, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಜ್ಯ ನೀತಿಯ ಡೈರೆಕ್ಟಿವ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್
ರಾಜ್ಯ ನೀತಿಯ ಡೈರೆಕ್ಟಿವ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ರಾಜ್ಯದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾನ ಸಮಾಜವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸುವ ರಾಜ್ಯದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮುನ್ನುಡಿ: ಸಂವಿಧಾನದ ಹೃದಯ ಬಡಿತ
ಪೀಠಿಕೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಆಶಯಗಳು ಮತ್ತು ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ನ್ಯಾಯ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಗ್ರ ತಿಳುವಳಿಕೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಇದು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ದಾಖಲೆಯಾಗಿರದೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ, ಕರ್ತವ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.